72 Eerste 'klachten' over zwarte piet (publiekelijk)

De oudste klachten over zwarte piet die te vinden zijn, dateren van 1927, toen een zwarte man een witte havenarbeider had geslagen omdat die hem had uitgescholden voor zwarte piet. Aan de Rotterdamse politierechter vertelde hij dat Zwarte mensen in Nederland voortdurend met dit soort verwensingen geconfronteerd werden.

In 1930 al wijdde De Groene Amsterdammer in ‘Het Negernummer’ een heel nummer aan raciale stereotypen. Ook daarin klonk kritiek op zwarte piet.

Vanaf de jaren zeventig kreeg de kritiek op zwarte piet een structureel karakter, mede doordat Surinaamse en Caribische organisaties in Nederland zich op dit onderwerp gingen richten.

In 1987 kaartte Gerda Havertong het ongenoegen over zwarte piet aan tijdens een aflevering van ‘Sesamstraat’. "Sinterklaas is nog niet in het land, of zwarte kinderen en grote mensen worden voor zwarte piet uitgescholden", vertelde ze meer dan dertig jaar geleden aan de grote blauwe vogel Pino.

Lulu Helder was in 1994 een van de oprichters van het actiecomité Zwarte Piet is Zwart verdriet. De actievoerders waren vooral actief in Amsterdam-Zuidoost, maar wilden in heel Nederland de aandacht vestigen op het racisme van zwarte piet. Maar in de media werden ze genegeerd, waardoor het effect beperkt bleef. Een succes was dat in 1997 het bestuur van het basisonderwijs Zuidoost besloot dat alle basisscholen zwarte piet moesten afschaffen. Maar toen het comité na een paar jaar minder actief was, kwamen de zwarte pieten weer terug. Een waarschuwing van Lulu Helder voor huidige actievoerders: “Je moet altijd druk blijven uitoefenen.”

Bronnen:

• Lulu Helder en Scotty Gravenberch, Sinterklaasje kom maar binnen zonder Knecht (Berchem 1998). https://books.google.nl/books?id=AZaQAQAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false
• https://historiek.net/geschiedenis-van-de-zwarte-piet-kritiek/84395/
• https://www.groene.nl/artikel/in-de-groene-van-1930-verscheen-al-een-aanklacht-tegen-zwarte-piet
• https://www.oneworld.nl/mensenrechten/kritiek-op-zwarte-piet-gaat-generaties-terug-wij-werden-genegeerd/
• Sesamstraat 1987, Youtube film Gerda Havertong, het ongenoegen over Zwarte Piet
• https://www.volkskrant.nl/kijkverder/2022/ons-koloniale-verleden/hoodie~v546166/